{"id":213,"date":"2026-03-08T10:39:09","date_gmt":"2026-03-08T09:39:09","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/?p=213"},"modified":"2026-09-18T14:42:54","modified_gmt":"2026-09-18T13:42:54","slug":"willem-oorebeek-vertikal-klub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/2026\/03\/08\/willem-oorebeek-vertikal-klub\/","title":{"rendered":"Willem Oorebeek: Vertikal Klub"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wie oppervlakkig kijkt, zou Vertikal Klub<\/em> zo tussen de glossy magazines in een tijdschriftenkiosk kunnen zien liggen. Een bekende figuur die in volle lengte poseert op de cover: de kunstenaar Ch\u00e9ri Samba, in tweevoud zelfs. De rugcover doet aan een economisch weekblad denken. Nikolas Sarkozy, Angela Merkel en Gordon Brown \u2013 de ene staat op een schavotje, de tweede (\u2018Modell Deutschland\u2019) stevig met beide voeten op de vloer, waar de derde nog net niet met zijn hoofd in is verdwenen. Bijschrift: \u2018Europe\u2019s new pecking order\u2019.

Die titel en die foto\u2019s zijn niet door Willem Oorebeek (1953) zelf gemaakt. Hij beoefent een vorm van \u2018Appropriation Art\u2019. Hij eigent zich beelden uit de gedrukte media toe, bewerkt ze en plaatst ze in een nieuwe context.

H\u00e9t kenmerk van de graficus Oorebeek is het werken in zwart-wit. Daar gaat hij soms heel ver in. In zijn Black-out<\/em> reeksen drukt hij persfoto\u2019s haast helemaal zwart  af. De afbeelding is nog nauwelijks herkenbaar, maar tegelijk ontstaat er een esthetisch surplus van tot nadenken aanzettende informatie. Soms drukt hij diverse covers van een tijdschrift, bijvoorbeeld Elle<\/em> of Time, <\/em>in lagen boven elkaar. Je krijgt een omslag in veelvoud, een concentraat van de look waar het tijdschrift precies door die vervreemding zijn \u2018ware gezicht\u2019 toont.

In een reeks installaties sinds 1994 behangt hij de wanden van een galerie of museum met levensgrote foto\u2019s van figuren uit modebladen, advertenties, uitnodigingen of kranten. Hij brengt ze samen onder de noemer Vertical Club<\/em> (met c), de naam van een fitnessclub in New York uit de jaren \u201980, waar een select gezelschap van sterren en bekendheden samenkwamen in een stimulerende sfeer van seks, drugs en een vleugje zweet.

De publicatieVertikal Klub <\/em>(met k), beschreven als een handleiding voor toekomstige installaties, drijft de toe-eigening op de spits. Oorebeek gebruikt hier niet alleen bestaande beelden, hij hanteert ook \u2018toelatingscriteria\u2019. Die zijn \u2013 in de fitnessclub zal het niet anders zijn geweest \u2013 niet altijd doorzichtig. De duidelijkste zijn: de figuur moet van top tot teen worden afgebeeld, recht in de cameralens kijken en mag niet in interactie gaan met andere figuren.

De levensgrote afbeelding op de tentoonstelling wordt hier meestal een paginagrote afbeelding, eveneens in zwart-wit. Dat laatste haalt meteen een van de belangrijkste eigenschappen van de bronafbeelding weg: de kleur die beeld en product meestal verleidelijk maken. De grijstonen van de afbeelding scheppen ruimte voor afstand en kritische reflectie.

Elke poserende figuur gaat vergezeld van een commentaar in het Engels: een korte beschrijving van de context, een analyse van hoe hij of zij poseert en wat dat zegt over de bedoeling van de mediastrategen en\/of de tijdgeest. Soms wordt die aangevuld met een wat filosofischere>meer filosofische of cultuurkritische \u2018editor\u2019s note\u2019. Er volgt een lijstje van publicaties en tentoonstellingen, met als eerste de bron waaruit de foto komt. Ten slotte de \u2018Vertical Club status\u2019, die zowel de gebruikte techniek (bv. lithografische druk op Japans papier) vermeldt als het feit of en de motivering waarom een figuur tot de club wordt toegelaten (soms gewoon \u2018diagnosis forthcoming).

Het eigenaardige is dat waar Oorebeek vroeger de figuur door zwarting of superpositie bijna onleesbaar maakte, die quasi onleesbaarheid nu grotendeels de tekst betreft die over de afbeelding heen is gedrukt. Het lijkt of de beelden die spelen in een wereld van commercie, macht en roem, de reclamewereld van verborgen verleiding dus, ook in deze nieuwe context hun geheim maar moeilijk prijsgeven. Met enige moeite, die je dwingt tot grondig kijken en heen en weer focussen tussen tekst, \u2018figuur\u2019 en \u2018achtergrond\u2019, zijn de bijschriften best ontcijferbaar.

De wisselwerking van tekst en beeld zorgt voor een soort zwarte magie. De blik draait weg van de kleding, de kunstenaar, de beroemdheid of de politiek waarvoor de reclame is bedoeld. Je krijgt oog voor doorgaans onopgemerkte anomalie\u00ebn, paradoxen en kunstmatige ingrepen die de ogenschijnlijk natuurlijke band tussen werkelijkheid en representatie behoorlijk compliceren.

De opeenvolging van bekende personages, beroemde of anonieme modellen en toevallig poserende mensen die elkaar in een verwant formeel kader afwisselen, werkt tegelijk grappig en onthutsend. Er komen subgenres aan het licht, bijvoorbeeld de al dan niet gefotoshopte tweeling of drieling die de identificatie voor de consument (\u2018ook ik<\/em> draag die trui!\u2019) moeten vergemakkelijken. Of de man respectievelijk twee jonge vrouwen in zware werkkleding<\/em> die het na de afbouw van de zware industrie in Europa tot modieus hebbeding heeft geschopt.

Of nog, want het seksisme is de wereld nog niet uit, de \u2018subcategorie\u2019 van vrouwen met wijd gespreide benen, in het commentaar ironisch gepareerd met het zinnetje \u2018The need for extra leg space is a familiar obstacle (see pp. 5, 7, 23, 55).\u2019 Zoals dit citaat toont, wordt de lezer uitgenodigd heen en weer de bladeren en de modellen \u2013 in de dubbele betekenis van mannequins en door de maatschappij gepropageerde voorbeelden \u2013 met elkaar te vergelijken.

Dat deze publicatie niet saai of voorspelbaar wordt en je de inspanning van het ontcijferen en bestuderen volhoudt, dankt ze aan enkele verrassingen. In de verticale figurengalerij duiken brechtiaanse vervreemdingseffecten op wanneer een figuur een kopie van zichzelf in de hand blijkt te houden, met haar bolletjesjurk opgaat in de achtergrond van dito behang, niet staat maar knielt of hurkt of een spontaan jongetje dat nergens reclame voor maakt. Maar hoelang duurt het voor ook deze laatste wordt gecommercialiseerd?

Ironisch is het commentaar bij een typische foto \u2018v\u00f3\u00f3r en na\u2019 van een vrouw die wil gaan fitnessen: \u2018Being member of the club makes the difference \u2013 you get a bulky bag!\u2019. Of bij de \u2018Fatal dress\u2019 van Wolford: \u2018looks more like an overall pantyhose than a dress, which could be turn out to be fatal indeed\u2019. Vertikal Klub <\/em>is een kunstenaarsboek dat, ook al is het op knipselmateriaal gebaseerd, niet zozeer archiveert als wel activeert: om de haast dood gereproduceerde wereld van pers en reclame, waarin alles al gezegd en getoond lijkt, met andere ogen te bekijken, te bevragen en weer de wrijving van het beeldend denken te voelen.

Willem Oorebeek, Vertikal Klub<\/em>, 64 pagina\u2019s, formaat 20,5 x 27 cm, oplage: 500 genummerde exemplaren, NN Editions, Brussel, 2013, prijs 55 \u20ac<\/p>\n\n\n\n

Oorspronkelijk verschenen in <H>ART <\/em>#121 (23 januari 2014), p. 18-19<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wie oppervlakkig kijkt, zou Vertikal Klub zo tussen de glossy magazines in een tijdschriftenkiosk kunnen zien liggen. Een bekende figuur die in volle lengte poseert op de cover: de kunstenaar Ch\u00e9ri Samba, in tweevoud zelfs. De rugcover doet aan een economisch weekblad denken. Nikolas Sarkozy, Angela Merkel en Gordon Brown \u2013 de ene staat op […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[69,151,25,153,152],"class_list":["post-213","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hedendaagse-kunst","tag-21e-eeuw","tag-appropriation-art","tag-hedendaagse-kunst","tag-kunstenaarsboek","tag-oorebeek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=213"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":275,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions\/275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}