{"id":197,"date":"2026-02-24T17:47:37","date_gmt":"2026-02-24T16:47:37","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/?p=197"},"modified":"2026-03-02T09:04:38","modified_gmt":"2026-03-02T08:04:38","slug":"british-vision","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/2026\/02\/24\/british-vision\/","title":{"rendered":"British Vision"},"content":{"rendered":"\n

Observatie en verbeelding in de Britse kunst 1750-1950<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Op een paar grote namen na, is de Britse kunst op ons vasteland vrij onbekend gebleven. Het prachtig gerenoveerde Museum voor Schone Kunsten in Gent heeft er dan ook goed aan gedaan in British Vision<\/em>, zijn eerste grote tentoonstelling (6-10-2007 tot 13-1-2008), een overzicht te brengen van twee eeuwen Britse kunst. Dit omvangrijke en overvloedig ge\u00efllustreerde boek is er de catalogus van. Men heeft niet gekozen voor een chronologische, maar voor een thematische benadering.

Eigen aan de Britse kunst zijn volgens de samenstellers een aanleg voor nauwkeurige observatie \u00e9n een neiging naar het visionaire. Soms blijven die twee rode draden netjes gescheiden, soms zijn ze verstrengeld in hetzelfde werk. Van oudsher wordt Britse kunst geassocieerd met portret- en landschapsschilderkunst. Die twee genres werpen ook hier het grootste gewicht in de schaal, maar ze worden uitgebreid en genuanceerd. In de 18e<\/sup> eeuw maakte Groot-Brittanni\u00eb immers een radicale omwenteling door, gekenmerkt door industrialisering en verstedelijking. Bovendien groeide het belang van de empirische wetenschap. Onder die impulsen verandert het aanschijn van de kunst.

De landschapsschilders stappen stilaan af van het idealiserende landschap naar Italiaans en Frans model en gaan zich toeleggen op re\u00eble landschappen in hun omgeving. John Constable bv. schildert de watermolen van zijn vader aan de oever van de Stour (\u2018Flatford Mill\u2019), naast schitterende fragmenten uit de natuur die hij haast wetenschappelijk observeert (\u2018Studie van de stam van een iep\u2019). Kunstenaars maken anatomische schetsen van paarden, schilderen wolkenformaties, rotspartijen en beschouwen zich als evenknie van geologen en meteorologen. In de \u2018travel art\u2019 kwam de Britse specialiteit van de aquarel tot ontwikkeling. J.M.W. Turner drijft haar mogelijkheid om kleur- en lichteffecten vast te leggen of te suggereren op de spits in zijn bijna abstracte \u2018colour beginnings\u2019. Soms wordt de wetenschap zelf het onderwerp van het schilderij, zoals in het schitterende \u2018De lezing van een filosoof over het planetarium, waarin een lamp de zon vervangt\u2019 van Joseph Wright of Derby.

De eigentijdse maatschappij in beweging is een dankbaar onderwerp voor karikaturisten als William Hogarth en James Gillray, wiens snelle tekenstijl aan Ensor doet denken. Een meerwaarde is dat er ook foto\u2019s zijn opgenomen: het fascinerende portret uit 1857 van scheepsingenieur Brunel voor een enorme stapelloopketting, Bill Brandts \u2018Jonge huisvrouw, Bethnal Green\u2019 of zijn \u2018Kolenraper op weg naar huis in Jarrow\u2019 (beide 1937). Sterke voorbeelden van eigentijdse \u2018landschappen\u2019 zijn de oorlogsschilderijen van Paul Nash \u2018De saillant van Ieper bij nacht\u2019 (1918) en \u2018De weg naar Menen\u2019 (1919): kunst die pijn doet. Observatie en verbeelding smelten hier volledig samen.

\u00dcberhaupt is de driedeling van de catalogus in de hoofdstukken \u2018maatschappij\u2019, \u2018het landschap\u2019 en \u2018het visionaire\u2019 enigszins kunstmatig: het visionaire komt ook in de eerdere hoofdstukken aan bod en de laatste afdeling bevat ook de andere genres. De structuur is daardoor wat rommelig en weinig didactisch. Zo wordt er herhaaldelijk verwezen naar de prerafa\u00eblieten, terwijl een korte uitleg over deze groep pas naar het einde van het boek te vinden is.

Storender, ook wel lachwekkend, is de soms erg anekdotisch aard van het commentaar bij de afzonderlijke werken. \u201cDe globe die op deze voorstelling [van Turner] te zien is houdt mogelijk verband met de wereldbol waarvan traditioneel wordt aangenomen dat hij door Henry Percy, de 9e<\/sup> graaf van Northumberland, werd gekocht van Sir Walter Ralegh op het ogenblik dat hij in de Tower of London werd opgesloten voor zijn veronderstelde aandeel in de katholieke samenzwering bekend als het \u2018Gunpowder Plot\u2019 (1605).\u201d

Het Britse empirisme en biografisme scheren hoge toppen, ten koste van de esthetische duiding. De inleidende stukken van curator Robert Hoozee zijn gelukkig stukken nuchterder en informatiever. Het hoofdstuk \u2018Het visionaire\u2019 bevat w\u00e9l een aantal evenwichtige essays van Engelse hand over afzonderlijke werken, zoals de obsederende \u2018Zondebok\u2019 van Holman Hunt en de op het eerst gezicht maar moeilijk te appreci\u00ebren albasten sculptuur \u2018Consummatum Est\u2019 van Jacob Epstein. Deze visionaire afdeling is de meest overrompelende: het grootse van William Blake, het bizarre, spookachtige van John Henry Fuseli, het apocalyptische van John Martin (\u2018De Zondvloed\u2019), de kleurensuggestie van Turner (\u2018Interieur van een landhuis. De salon van East Cowes Castle\u2019), de op het symbolisme vooruitlopende raadselachtige vrouwenfiguren van Dante Gabriel Rossetti en de Perseus-cyclus van Edward Burne-Jones.

Ook tussen de grote stromingen valt er kwaliteit te ontdekken: Lewis Carrolls pentekeningen van de almaar groeiende Alice in het huis van het witte konijn, bijbelse taferelen (\u2018Het verraad\u2019) van de veelzijdige Stanley Spencer, en twee prachtige Francis Bacons, waaronder \u2018Studie voor Portret III (naar het gezichtsmasker van William Blake)\u2019. Een uitgebreide literatuurlijst, die ook monografie\u00ebn van elke tentoongestelde kunstenaar omvat, en een register dat zoals het hoort niet alleen naar namen maar ook naar werken verwijst, sluiten dit soms wat bizarre maar door omvang en veelzijdigheid imposante overzichtswerk af.

British Vision. Observatie en verbeelding in de Britse kunst 1750-1950<\/em>. Onder leiding van Robert Hoozee. Brussel: Mercatorfonds 2007. 424 p.

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Observatie en verbeelding in de Britse kunst 1750-1950 Op een paar grote namen na, is de Britse kunst op ons vasteland vrij onbekend gebleven. Het prachtig gerenoveerde Museum voor Schone Kunsten in Gent heeft er dan ook goed aan gedaan in British Vision, zijn eerste grote tentoonstelling (6-10-2007 tot 13-1-2008), een overzicht te brengen van […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[138],"tags":[135,23,24,134,136,41,137],"class_list":["post-197","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-britse-kunst","tag-18e-eeuw","tag-19e-eeuw","tag-20e-eeuw","tag-britse-kunst","tag-observatie","tag-schilderkunst","tag-verbeelding"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":199,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197\/revisions\/199"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.erikdesmedt.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}